Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Καζαμπλανκα, για παντα...



Η Καζαμπλανκα θεωρειται [και μαλλον δικαια] η απολυτη ερωτικη ταινια.
Γυριστηκε το 1942, μεσα στον τυφωνα του Β' παγκοσμιου πολεμου κι οπως ολα τα σπουδαια εργα, ξεπερασε τη σκληρη δοκιμασια του χρονου.
Εβδομηντα χρονια μετα, γοητευει τους θεατες σε ολες τις γλωσσες του κοσμου, ενω σε καποια υπογεια μαγαζια, μπορεις να ακουσεις ακομα μοναχικους ανδρες να σιγοψιθυριζουν στον πιανιστα εκεινο το αλησμονητο: "Play it again, Sam..."
Που οφειλεται ομως αυτη η σχεδον αρχετυπικη σαγηνη της Καζαμπλανκας?

Η αδιαμφισβητητη μαγεια των πρωταγωνιστων, το βραβευμενο σεναριο και η ατμοσφαιρικη σκηνοθεσια, δεν αρκουν απο μονα τους να ερμηνευσουν τη διαχρονικη γοητεια του εργου, αφου ετσι κι αλλιως ενυπαρχουν και σε πολλες αλλες ταινιες, που εχουν πια ξεχαστει.

Ωστοσο, η Καζαμπλανκα, δεν ειναι μια ταινια οπως ολες οι αλλες.
Αυτο που ισως την καμει ξεχωριστη, ειναι ο μυστικος, αρχετυπικος της νοηματικος αξονας, που ειναι περα απο τις εποχες και περα απο τους πολιτισμους, και που μεσα απο αυτον, ο καθε ενας απο μας, οδηγειται να ξαναζησει [ή αντιλαμβανεται πως εχει ζησει] τη δικη του Καζαμπλανκα...

1. Ο ερωτας εν κινδυνω

Ο ερωτας ηταν παντα μια επικινδυνη υποθεση. Σε αντιδιαστολη με την ασφαλεια της οικογενειας και του νομιμου γαμου, η καταιγιδα του ερωτα ερχεται συνηθως να αναστατωσει τις πεποιθησεις, τους κωδικες αξιων, τα πρεπει και τα ταμπου, που σημαδευουν [και σε μεγαλο βαθμο διαμορφωνουν] τις ανθρωπινες συνειδησεις.

Οσο παλαια και αν ψαξουμε τις φαντασιακες αφηγησεις περι ερωτος, ειτε στη μυθολογια, ειτε στην ποιηση, ειτε στο θεατρο, ειτε στη λογοτεχνια, ειτε σε οποιαδηποτε απο τις τεχνες, ο ερωτας σχεδον παντοτε γεννιεται  αλλα και εξελισσεται, μεσα σε ενα τοπιο κινδυνου.

Στο σαιξπηρικο "Ρωμαιος και Ιουλιεττα", που επισης θεωρειται ως αρχετυπικη ερωτικη αφηγηση,  η σχεση των δυο εραστων αντικειται στις βασικες παραδεδεγμενες νορμες που καθοριζουν τις προσωπικοτητες τους, οικογενειακες και κοινωνικες.
Τα κρυφα ραντεβου τους, οι φλογερες ερωτικες εξομολογησεις τους, συμβαινουν μεσα σε ενα απολυτως εχθρικο τοπιο, οπου το καθε λαθος μπορει να αποβει καταστροφικο.
Τα ιδια μπορουμε να διαπιστωσουμε στην κορυφαια ερωτικη ιστορια του Αβελαρδου και της Ελοϊζας, οπου ο ερωτας τους αντιτιθεται, οχι μονον στον κοινωνικο περιγυρο αλλα ακομα και στη μεταφυσικη δεσποτεια του Θεου, που μετατρεπει τον ερωτα σε "αδικημα" και την ποινη σε αιωνια τιμωρια!
Πολυ δυσκολα θα βρουμε ερωτικες αφηγησεις, οπου η σχεση των εραστων να μην εξελισσεται σε ενα ολισθηρο και ακρως επικινδυνο πεδιο.
Ο ερωτας φαινεται, οτι απο την ιδια του τη φυση, εξελισσεται παντοτε εν κινδυνω...


2.Η συγκρουση ατομικοτητας και συλλογικοτητας

Υπαρχει μια μυστικη συνομωσια σε καθε ερωτα, εναντια στην ιδια την κοινωνια ή την οικογενεια ή την κοινωνικη ταξη, στην οποια ανηκουν οι εραστες.
Φυσικα δεν λειπουν οι περιπτωσεις οπου ο ερωτας [ή τελος παντων ένα ειδος ερωτα] μπορει να εξελιχθει ομαλα, εντος των θεσμων της δεδομενης κοινωνιας, οπως επι παραδειγματι ο ερωτας του Γκαντι προς τη συζυγο του, την οποια νυμφευθηκε πριν ακομα τη γνωρισει, μεσω του γνωστου ινδικου εθιμου της επιλογης συζυγων απο τις οικογενειες, ωστοσο ο ιδιος ο Γκαντι ειχε ομολογησει οτι οι σχεσεις τους απο ενα σημειο και επειτα ησαν καθαρα φιλικες, συνεπως δεν μπορουμε εδω να μιλαμε για πραγματικο ερωτα αλλα μαλλον για αδερφικη ή για συζυγικη αγαπη.
Ο στωϊκος φιλοσοφος Σενεκας, επισης φαινεται οτι λατρευε τη συζυγο του, αλλα και παλι ειναι γνωστο οτι στη Ρωμαϊκη κοινωνια, δεν θεωρουνταν μοιχεια να πηδαει κανεις τις δουλες του σπιτιου του, ενω ταυτοχρονα διαλαλουσε τη βαθια συζυγικη αγαπη προς τη νομιμη συντροφο του.
Ο Κικερων υποστηριζε για τον εαυτο του οτι ηταν ενας πολυ εγκρατης ανθρωπος, επειδη ακριβως δεν ειχε κοιμηθει με καμια ξενη γυναικα ή σκλαβα, παρα μονο με τις δικες του σκλαβες, οι οποιες προφανως λογιζονταν ως τμηματα του οικου.
Κι οσο για τη Ρωξελανη, την αγαπημενη του Σουλεϊμαν του Μεγαλοπρεπους, εκπαιδευε η ιδια στις ερωτικες τεχνες τις οδαλισκες που θα οδηγουνταν στην κλινη του αγαπημενου της.

Φαινεται λοιπον οτι ο αυθεντικος ερωτας, ο φλογατος, ο σαρκικος ερωτας, δεν εχει τιποτα να καμει με την αγαπη, αδερφικη, μητρικη ή συζυγικη, η οποια βεβαιως εντασσεται ομαλα μεσα στα πλαισια των θεσμισμενων φαντασιακων σημασιων μιας οποιασδηποτε κοινωνιας.
Αντιθετως, ο ερωτας συναρταται απολυτως με την ατομικη, δηλαδη την ενδεχομενως αντι-συστημικη και συχνα επαναστατικη, πορεια του ανθρωπου, η οποια μπορει να τον οδηγησει ακομα και σε συγκρουση ζωης ή θανατου, απενατι στις συλλογικοτητες εντος των οποιων ριχτηκε για να ζησει.

Σε ενα απο τα πιο συναρπαστικα [και προφητικα] εργα του 20ου αιωνα, το "1984" του Τζωρτζ Οργουελ, ο ερωτας οδηγει τους δυο πρωταγωνιστες να αντιληφθουν την προσωπικη τους δουλεια, μεσα σε μια παραλογη και απανθρωπη συλλογικοτητα, που εκφραζεται με τη δικτατορια του Μεγαλου Αδερφου.
Το ιδιο ακριβως μοτιβο επαναλαμβανεται και σε ενα ακομα εργο "επιστημονικης φαντασιας", τον "Θαυμαστο καινουριο κοσμο" του Αλντους Χαξλεϋ, οπου παλι ο ερωτας γινεται ο κινητηριος μοχλος για την ατομικη επανασταση των εραστων.
Ο ερωτας συνεπως συναρταται κατα κανονα με την ατομικη μοιρα του ανθρωπου, ενω αντιθετως η αγαπη συναρταται κυριως με τη συλλογικη, παρα το γεγονος οτι ενιοτε μπορει να ανατραπουν οι ρολοι, οπως για παραδειγμα στην τραγωδια της Αντιγονης, οπου η αδερφικη αγαπη γινεται η αιτια για την ατομικη εξεγερση της ηρωϊδας.

Η συγκρουση μεταξυ ατομικοτητας και συλλογικοτητας, ειναι ομως μια απο τις αρχετυπικες καταστασεις του ανθρωπινου οντος, που ουσιαστικα σημαδευει και την εναρξη του Πολιτισμου.
Ή, οπως το ελεγε και ο Φροϋντ, την αρχη των δεινων μας και την πρωταρχικη αιτια διαταραξης της ψυχικης και πνευματικης μας ισορροπιας.
Η μεγαλη Τεχνη δεν καμει τιποτε αλλο, παρα να ανασυρει απο τα τρισβαθα του ασυνειδου, εκεινες τις αρχετυπικες μορφες των αρχεγονων συγκρουσεων, οι οποιες δεν εχουν ληξει ακομα και δεν προκειται να ληξουν, οσο ο ανθρωπος θα διατηρει την "ανθρωπινοτητα" του.


3.Το ατομικο και το συλλογικο στην Τεχνη  

Η Καζαμπλανκα συγκινει τοσο βαθια ακομα, επειδη ακριβως τοποθετειται μεσα στην καρδια αυτης της αρχεγονης συγκρουσης.
Της ατομικοτητας του Ερωτα, απεναντι στη συλλογικοτητα της πατριδας, της οικογενειας, της ιδεας, της πιστης και εν γενει των οποιων αξιων μας διαφεντευουν αλλα και μας προσδιοριζουν ως πολτισμενα οντα, σε εναν κοσμο που χωρις αυτα, θα εχανε το νοημα του.
Κι επιπλεον, οπως και στα παλια, καλα παραμυθια, η κορυφαια ερωτικη αφηγηση του εργου, δινει μια αδιαπραγματευτη και οριστικη απαντηση στο τραγικο διλημμα: Ερωτας ή Χρεος, ατομικοτητα ή συλλογικοτητα, γερνοντας την πλαστιγκα υπερ της δευτερης...

Η ταινια οπως ειπαμε κιολας, γυριστηκε το 1942, προτου η Αμερικη δεχτει την επιθεση στο Περλ Χαρμπορ και μπει στον πολεμο.
Τον καιρο εκεινο, η αμερικανικη κοινη γνωμη ηταν διαιρεμενη αναμεσα στους οπαδους του προεδρου Ρουζβελτ που απαιτουσαν να εισελθει η χωρα στον [ως τοτε] ευρωπαϊκο πολεμο και στους φιλους της ειρηνης, που ζητουσαν να μεινει η χωρα ουδετερη.
Η Καζαμπλανκα ανηκε στο ειδος των ταινιων, που εμμεσα υποστηριξαν τη συμμετοχη της Αμερικης στον πολεμο, μεσα απο την τραγικη αφηγηση ενος μεγαλου ερωτα, ο οποιος επρεπε να μπει σε δευτερη μοιρα, μπροστα στο χρεος προς την πατριδα.

Οπως γνωριζουν δισεκατομμυρια θεατες σε ολο τον πλανητη, ο τυχοδιωκτης και ατομιστης χαρακτηρας που υποδυεται ο Χομφρεϋ Μπογκαρτ, ενω αρχικα αδιαφορει για την παγκοσμια σφαγη που συμβαινει γυρω του, στο τελος εγκαταλειπει την αγαπημενη του [Ιγκριντ Μπεργκμαν] προκειμενου να "σωσει" τον νομιμο συζυγο της, ο οποιος μαχεται για τη ελευθερια της πατριδας του [της Τσεχιας] αλλα και την ελευθερια ολων των ανθρωπων.
Η ατομικοτητα του ερωτα συνεπως, οπισθοχωρει εναντι της υπερτερης αξιας του χρεους προς την πατριδα, που εκεινα τα χρονια αμφισβητουνταν σφοδρα στην Αμερικη.

Φυσικα η ταινια δεν θα ειχε καμια τυχη, αν παρεμενε απλως μια ακομα προπαγανδιστικη ταινια, οπως τοσες και τοσες που γυριστηκαν την ιδια περιπου περιοδο. Εκεινο που την καμει αξεπεραστη, ειναι η ενταση των συναισθηματων, των συγκρουσεων και των αρχεγονων πεπρωμενων του ανθρωπου, που αντιμαχονται διαρκως μεσα του, φερνοντας αντμετωπα το Εγω με το Εμεις.
Η αγαπη προς την πατριδα [συλλογικοτητα] και η αγαπη προς μια γυναικα [ατομικοτητα] φτανουν στο εσχατο σημειο αντιπαλοτητας, απο οπου και σαν τον Οδυσσεα, τιποτα δεν θα μεινει ιδιο, μετα το περας της συγκρουσης τους.
Γι αυτο ακριβως και οι ηρωες, ειτε φευγουνε με το αεροπλανο, ειτε μενουνε στην βρωμικη Καζαμπλανκα, δεν θα ειναι ποτε πια οι ίδιοι, οπως και ο καθενας απο εμας, δεν θα ειναι ποτε πια ο ίδιος, αν και οταν του συμβει να ζησει τη δικη του Καζαμπλανκα...

Η αρχετυπικη αυτη συγκρουση εμφανιζεται στην Τεχνη, οπως θα το περιμενε κανεις ακριβως εξαιτιας του αρχεγονου χαρακτηρατης, απο τα πρωτα σταδια της εντεχνης εκφρασης.
Σε ενα απο τα παλαιοτερα αφηγηματικα μνημεια της ανθρωποτητας, στο επος του Γιλγαμες, ο Γιλγαμες και ο Εγκιντου, παραμεριζουν το παθος τους προς την κορη της Ισταρ, για να αφοσιωθουν στην αναζητηση της α-ληθειας του κοσμου.
Ομοιως, ο ερωτας του βασιλια  Σολομωντα προς τη βασιλισσα του Σαβα, δεν μπορει να ευοδωθει, εξαιτιας που και οι δυο τους προκρινουν το χρεος τους προς τους λαους τους.
Η υπεροχη σκηνη της συνομιλιας του Εκτορα με την Ανδρομαχη [μια απο τις πλεον "ανθρωπινες σκηνες" στην ιστορια της επικης λογοτεχνιας] δειχνει ξεκαθαρα την προσηλωση των ηρωων προς το ανωτερο ιδανικο της πατριδας, ενω ο επισης ομηρικος Οδυσσεας αρνειται τη αθανασια που του προσφερει η Καλυψω, για να γυρισει πισω στον τοπο του!    
Κι ακομα, στη Βιργιλιο μυθολογια, ο ηρωας Αινειας καμει πετρα την καρδια του, εγκαταλειποντας τη Διδω, προκειμενου να εκπληρωσει την ανωτερη μοιρα του, που ηταν ως γνωστον, η δημιουργια της Ρωμης.

Φαινεται λοιπον οτι σε πολιτισμους οπου η συλλογικοτητα υπερειχε της ατομικοτητας [τουλαχιστον στο συλλογικο φαντασιακο των ανθρωπων] η αρχεγονη συγκρουση ερωτος-καθηκοντος, εληγε υπερ του καθηκοντος.
Ακριβως οπως στην Καζαμπλανκα, οπου ο ανωτερος συλλογικος προορισμος του "μαχεσθαι για την πατριδα", παραμεριζει τις ατομικες επιθυμιες των ερωτευμενων. 
Ωστοσο, η εκβαση αυτης της συγκρουσης δεν ηταν και δεν ειναι παντα δεδομενη.
Αντιθετως, οπου και οταν γεννιεται, μια νεα αντιληψη για τη θεση και τη σημασια του ανθρωπου μεσα στον κοσμο, στην οποια προτασσεται το ατομικο εναντι του συλλογικου, φαινεται οτι ο νικητης σ' αυτο το αρχετυπικο μοτιβο, αναδεικνυεται ο ερωτας!


Ηδη, στις τραγωδιες του Ευριππιδη που απηχουν την αθηναϊκη κοινωνια της αρχαιοτητας, αρχιζει να διαφαινεται μια αμφισβητηση των παραδοσιακων αξιων της συλλογικοτητας και του χρεους προς την πατριδα ή προς τους θεους, που χαρακτηριζε τις τραγωδιες του Αισχυλου.
Η Μηδεια εξεγειρεται εναντιον της μοιρας της και της μοιρας ολων των γυναικων, που προδιδονται απο τον εραστη τους, ενω η αριστοφανικη Λυσιστρατη εξαναγκαζει μεσω της αποχης απο τα ερωτικα τους καθηκοντα, ολες τις κυριες των Αθηνων, να συμμαζεψουν τους αντρες τους απο τη φρικη του πολεμου!
Εδω εχουμε ηδη την αναδυση ενος νεου κοσμου, οπου η εντος των αστεων ζωη εχει ανατρεψει τις παραδοσιακες αξιες, βανοντας πρωτη την ατομικοτητα και τον ερωτα, εναντι της συλλογικοτητας και της πατριδας.

Στο "Κοκκινο και το Μαυρο" του μεγαλου Στανταλ, το αστικο τοπιο της μετεπαναστατικης Γαλλιας, τροφοδοτει τον ηρωα με το ειδος του ρομαντισμου, οπου το ατομικο εξεγειρεται κατα του συλλογικου, ακομα και αν τελικως συμμετεχει σε εναν εθνικοαπελευθερωτικο πολεμο, που ασφαλως εμπεριεχει στοιχεια ενος συλλογικου οραματος.
Ωστοσο ο ρομαντικος ηρωας του Στανταλ, δεν φευγει για τον πολεμο απο πιστη προς εναν ανωτερο κωδικα αξιων αλλα απο την τραγικη διαπιστωση οτι δεν ειναι ικανος να ζησει τον ερωτα του!
Με την ιδια προκλητικη αδιαφορια προς τις ανωτερες συλλογικες αξιες της πατριδας ή της πολιτικης ελευθεριας, η Σαμπινα, η γοητευτικη ηρωϊδα του Κουντερα στην "Αβασταχτη ελφροτητα του Ειναι, εγκαταλειπει τους εραστες της και φευγει για την Αμερικη.

Σε μια παραξενη ταινια, που δεν εκτιμηθηκε διολου οσο θα της αξιζε, επαναλαμβανεται σχεδον το ιδιο μοτιβο της Καζαμπλανκα, με τη διαφορα οτι εδω οι ηρωες ειναι ακραιες περιπτωσεις ατομικων επιλογων.
Ενας ομοφυλοφιλος κρατουμενος [Ουϊλιαμ Χαρτ] και ενας κομμουνιστης ανταρτης [Ραουλ Τζουλια] συνευρισκονται εξαναγκαστικα  στο ιδιο κελλι, στις φυλακες μαις καποιας λατινοαμερικανικης χουντας.
Ο ενας ειναι ακραια αφοσιωμενος στο ατομικο του δραμα, ενω ο αλλος ειναι ακραια αφοσιωμενος στο συλλογικο οραμα της μαχης για εναν καλυτερο κοσμο.
Ο Ραουλ Τζουλια, τρελαινεται και μονο στη ιδεα οτι ο συγκρατουμενος του γουσταρει να βλεπει ναζιστικες ταινιες επειδη του αρεσουν αισθητικα και ερωτικα οι ανδρες των ες-ες, απομονωνοντας ετσι τα ατομικα χαρακτηριστικα των ωραιων φονιαδων, απο τη συλλογικη φρικη του ναζισμου.
Το ιδιο ακατανοητη ομως φαινεται και στον Ουϊλιαμ Χαρτ η επιμονη του φονταμενταλιστη συντροφου, να μην μπορει να "δει" την ατομικη ομορφια των πραγματων, ξεχωρα απο τη συλλογικη τους ερμηνεια.
Οι δυο ανδρες τελικως οδηγουνται σε μια ερωτικη και υπεροχα ανθρωπινη προσεγγιση, οταν σε καθαρα ατομικον επιπεδο ο ενας στηριζει τον αλλον.

Προκειται για τη "Γυναικα-αραχνη" μια ταινια που φρονω οτι πραγματευτεται τη συγκρουση ερωτα-καθηκοντος και ατομικοτητας-συλλογικοτητας, με ακραιον αλλα αριστοτεχνικο τροπο. 
Ισως, ενας απο τους βασικους λογους που η ταινια ουσιαστικα "χαθηκε" στο διαβα του χρονου, εξον φυσικα απο την αντιδημοφιλια του ομοφυλοφιλικου ερωτα, ειναι το οτι σε αντιθεση με την Καζαμπλανκα, προκρινει χωρις περιστροφες την ατομικοτητα εναντι της συλλογικοτητας.

Η αρχεγονη συγκρουση ατομικου-συλλογικου στην τεχνη, φαινεται λοιπον οτι ειναι τοσον παλαια οσον και η ιδια η Τεχνη.
Αναλογα με την εποχη του και αναλογα με το αν απηχει μαι περιοδο εξαρσης της ατομικοτητας ή το αντιστροφο, φυσικα μεσα στο συλλογικο φαντασιακο του καιρου του, ενα εργο τεχνης πιθανον να προκρινει τον ερωτα ή το καθηκον, ως τελικο νικητη της παμπαλαιας συγκρουσης.
Η γοητεια που θα ασκει στους θεατες, θα εξαρταται ομως και απο την προσωπικη σταση του καθενος απο εμας, που ειτε το επιζητουμε ειτε οχι, οι ιδιες οι καταστασεις της ζωης, μας φερνουνε συχνα αντιμετωπους με τις δικες μας Καζαμπλανκες.

4.Η νοσταλγια της χαμενης συλλογικοτητας

Η εποχη μας ειναι μια εποχη ακραιας επικρατησης του ατομικισμου.
Τα συλλογικα οραματα και οι συλλογικοι κωδικες αξιων, εχουν σχεδον εξαφανιστει, δινοντας τη θεση τους σε εναν χωρις ορια "πλουραλισμο" που σε συναρτηση με τις πιολυπολιτισμικες και παγκοσμιοποιημενες κοινωνιες μας, οδηγουν συχνα τα ατομα στη προσωπικη ηθικη και ψυχολογικη τους καταρρευση.
Η απιστευτη διαδοση των καθε λογης ψυχοθεραπειων και των ψυχοφαρμακων, το αποδεικνυει περαν πασης αλλης συζητησεως.

Το αγχος της αποξενωμενης ανθρωπινης προσωπικοτητας, που στην ουισα ειναι το αγχος της απολυτης οντολογικης μοναξιας, σε ενα κοσμο χωρις συλλογικα οραματα, γεννα ειτε συνειδητα ειτε ασυνειδα τη Νοσταλγια της συλλογικοτητας.
Βαθια μεσα μας, νοσταλγουμε τις εποχες οπου ο κοσμος διεθετε μια σαφη ερμηνεια και στεκοτανε ακομα στα ποδια του, προσφεροντας στα ατομα ενα νοημα και εναν στοχο στη μετεωρη ζωη τους.
Ταινιες οπως η Καζαμπλανκα σαγηνευουν τα μετεωρα ατομα του καιρου μας, ακριβως γιατι τους θυνιζουν την ανωτεροτητα ενος συλλογικου κωδικα αξιων, που η πιστη τηρηση του σημαινει ταυτοχρονα και εναν τροπο ζωης, εντοςε μιας κοινα αποδεκτης α-ληθειας.
Νοσταλγουμε τα πνευματικα δεσμα που χασαμε, οπως η πιστη προς την πατριδα, η πιστη προς το δικαιο, η πιστη προς τις αξιες μας.

Τα υποκαταστατα της συλλογικοτητας, οπως οι διαφοροι γκουρου, η ποδοσφαιροποιηση, ο χουλιγκανισμος, η τυφλη κομματικη πιστη και η μαζικη ταυτιση με καταναλωτικα προτυπα, δεν ειναι δυνατον να ικανοποιησουν την αναγκη της ανθρωπινης ψυχης για μια συλλογικη πιστη, σε καποιο κωδικα αξιων, που ξεπερναει τα φθαρτα και περιορισμενα ορια του Εγω.
Ο συγχρονος ανθρωπος, ριγμενος σε εναν κοσμο μαζικων προτυπων και ατομικης ασυδοσιας, αναζηταει ενα νεο συλλογικο οραμα, που θα τον ενταξει ξανα σε μια παρηγορη και κατανοητη συλλογικη προσπαθεια, δινοντας ετσι ενα σαφες νοημα στην προσκαιρη ζωη του.


Η κορυφαια στιγμη οπου ο εραστης [Χομφρεϋ Μπογκαρτ] αποχαιρετα την ερωμενη του [Ιγκριντ Μπεργκμαν] μπροστα σε ενα μελλον που δεν τους ανηκει, ειναι και η κορυφαια στιγμη της προσωπικης τραγωδιας του καθε θεατη, οταν αντιλαμβανεται μεσα απο την ταυτιση του με τους ηρωες, πως κι αυτος καποτε κληθηκε ή θα κληθει για να ξεσοτμισει το μεγαλο Ναι ή το μεγαλο Οχι.
Η Καζαμπλανκα ειναι πρωτα απο ολα η δικη μας πολη της ερημου, οπου ξεκομμενοι απο τις βεβαιογτητες μας και τις δοτες παραδοχες μας, θα πρεπει να αποφασισουμε εν πληρη ελευθερια, για το αν ειμαστε μετεωροι μεσα στον κοσμο ή ακομα μας κραταει ζωντανους ο ομφαλιος λωρος με τις αξιες μας και τις αρχες μας, που δινουνε νοημα στην ατομικη μας υποσταση και στην υπαρξη μας μεσα στο χαος του κοσμου.
 



   


Λευτέρης Πανούσης



Δεν υπάρχουν σχόλια:

ΣΗΜΕΙΩΣΗ - ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨΗ.

Tα θέματα που αναρτούμε δεν σημαίνει πως συμφωνούμε σε όλα .
Μας στέλνονται απο διάφορα σαιτ μπλογκ και αναγνώστες.
Η ελεύθερη σκέψη απο το 2010 έχει παραμείνει στη μπλογκόσφαιρα αταμπέλωτη και ανεξάρτητη χωρίς κλίση σε κάποιο πολιτικό κόμμα και έτσι θα συνεχίσει .
Θα παρακαλούσαμε στα σχόλια να μη γράφετε με Greeklish .