Παρασκευή, 7 Απριλίου 2017

Φυγαδεύοντας τον Μαύρο Καβαλάρη [της Μυρτώς Σαβίνου]

Ο στρατηγός Πλαστήρας και η Έμμυ Στίριους

Εξαιρετικό ιστορικό άρθρο της κ. Μυρτώς Σαβίνου, το οποίο στηρίζεται σε αποχαρακτηρισμένα απόρρητα έγγραφα των Βρετανικών μυστικών υπηρεσιών.

Το κείμενο φωτίζει άγνωστες πτυχές της περιόδου του Β΄ παγκοσμίου πολέμου, καθώς και τη δράση ανθρώπων, όπως ο Λεωνίδας Σαβίνος, που σήμερα έχουν λησμονηθεί, ωστόσο κάποτε ρισκάρισαν τις ζωές τους, για τις ιδέες τους.

Μακαρι εμείς οι Έλληνες να ξαναβρίσκαμε εκείνη τη φλόγα, 
που έκαιγε κάποτε στις ψυχές μας...


Γράφει η Μυρτώ Σαβίνου

1.Ο Πλαστήρας και οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες

Μετά τη μάχη της Δουνκέρκης, κατάφεραν μεν οι Βρετανοί να διασώσουν περίπου 350.000 στρατιώτες τους, ωστόσο χιλιάδες Βρετανοί αξιωματικοί και στρατιώτες παρέμεναν εγκλωβισμένοι στη Γαλλία.
Ένας εξ αυτών ήταν ο Άγγλος αξιωματικός Ίαν Γκάροου.
Ο Γκάροου οργάνωσε ένα δίκτυο, όπου βοηθούσε Βρετανούς στρατιώτες, να διαφεύγουν από τη Γαλλία.  Σ αυτό το δίκτυο συμμετείχαν, εκτός από Γάλλους αντιστασιακούς και πολλοί Έλληνες, όπως παραδείγματος χάριν, το ζεύγος Γιώργου και Φανής Ροδοκανάκη ή ο Μάριος Πράσινος.
Ο Ροδοκανάκης μάλιστα ήταν γιατρός, ελληνικής καταγωγής, γεννημένος στο Λονδίνο, που ζούσε στη Μασσαλία, όπου ασκούσε και το επάγγελμα του.
Ο Αιγυπτιώτης Μάριος Πράσινος ήταν παιδικός φίλος του Λεωνίδα Σαβίνου, που τον καίριο ρόλο του στην υπόθεση Πλαστήρα θα δούμε παρακάτω  και ήταν μάλιστα ο άνθρωπος που στρατολόγησε τον Σαβίνο στις μυστικές υπηρεσίες των Άγγλων.

Ο βασικός ρόλος του δικτύου του Γκάροου ήταν να φυγαδεύει Βρετανούς στρατιώτες, από την κατεχόμενη Γαλλία στην Βρετανία. Όμως η παραμονή του Γκάροου στην ελεύθερη ζώνη της κυβέρνησης του Βισύ, στη Γαλλία, άρχισε να γίνεται πολύ επικίνδυνη κι έτσι ο Βρετανός αξιωματικός αναγκάστηκε να φύγει για την Αγγλία.
Στο πόδι του άφησε έναν Βέλγο αξιωματικό τον κόμη Αλμπέρ Μαρί Γκερίς, ο οποίος είχε επιλέξει το ψευδώνυμο Πάτρικ Ο’ Λήρυ και εμφανίζονταν ως Καναδός υπήκοος.
Από το ψευδώνυμο Πάτρικ Ο’ Λήρυ έλαβε την ονομασία της η οργάνωση ως Πατλάιν [PatLine]

Στο μεταξύ, από το ξεκίνημα κιόλας του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, κατόπιν εισήγησης του ίδιου του Ουϊντον Τσώρτσιλ, είχε ιδρυθεί η Βρετανική μυστική υπηρεσία SOE [Special Operations Executive], προκειμένου να παρακαμφθούν οι δυσκίνητες ΜΙ6 και ΜΙ5.
Η SΟΕ ανέλαβε ευθύς εξ αρχής την χρηματοδότηση και την υποστήριξη της PatLine, η οποία συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Φαίνεται ότι το 1941, η Έμμυ Στίριους και ο Λεωνίδας Σαβίνος στρατολογούνται στην οργάνωση patline και αυτό αυτομάτως τους καθιστά και ενεργούς πράκτορες της SOE.
Βασικός τους ρόλος είναι να συμμετέχουν στη φυγάδευση Βρετανών στρατιωτών, από την κατεχόμενη Γαλλία.

Σημειώνω εδώ ότι ο Λεωνίδας Σαβίνος διέθετε ένα είδος ελεύθερου πάσου μεταξύ κατεχόμενης Γαλλίας και ελεύθερης ζώνης, που του το είχε  παραχωρήσει ο αξιωματικός των Ες-Ες Νόζεκ και  τον καθιστούσε ιδιαίτερα πολύτιμο στους συμμάχους
Εξόν όμως από τη φυγάδευση Βρετανών, η SOE αναλάμβανε και τη φυγάδευση σημαντικών πολιτικών προσώπων, για τα οποία οι Βρετανοί πίστευαν ότι πιθανόν να τους εξυπηρετούσαν, κατά οιονδήποτε τρόπο.  

Ένα από αυτά τα πρόσωπα ήταν ο στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας, γνωστός εδώ στην Ελλάδα, με το τιμητικό προσωνύμιο: ο Μαύρος Καβαλάρης, που το κέρδισε με το σπαθί του, χάρις στα κατορθώματα του κατά τη διάρκεια της μικρασιάτικης εκστρατείας.
Να σημειώσω εδώ ότι οι Τούρκοι αποκαλούσαν έντρομοι τον Πλαστήρα «καρά πιπέρ» [μαύρο πιπέρι] και το 5/42 σύνταγμα που διοικούσε, «σεϊτανασκέρ» [στρατό του διαβόλου]

Ως γνωστόν, όταν οι Γερμανοί μπήκαν στο Παρίσι, ο Πλαστήρας [που είχε φύγει ήδη από την Ελλάδα, όπως και πολλοί άλλοι βενιζελικοί] εγκαταστάθηκε σε ένα ξενοδοχείο της Νίκαιας, στην Νότιο Γαλλία. Η Νίκαια ανήκε στη λεγόμενη «ελεύθερη ζώνη» και διοικούνταν από την κυβέρνηση του Βισύ και όχι από Γερμανούς γκαουλάϊτερ, αν και οι πάντες γνώριζαν πως η κυβέρνηση του στρατάρχη Πεταίν, ήταν ουσιαστικά  υποχείριο των Γερμανών.

Στο μεταξύ η κυβέρνηση των Αθηνών είχε κάμει διάβημα στην κυβέρνηση του Βισύ, να απαγορεύσει στον Πλαστήρα να επιστρέψει στην Ελλάδα. Ωστόσο ο συνεργάτης και φίλος του στρατηγού, Κομνηνός Πυρομάγλου, προσπάθησε να τον πείσει να γυρίσει, μέσω Συρίας και Τουρκίας αλλά η πρόταση του δεν φαίνεται να έγινε δεκτή.
Ο Πυρομάγλου επέστρεψε στην Ελλάδα και ανέλαβε δράση με τον ΕΔΕΣ.

Οι Γερμανοί είχαν επίσης πλησιάσει τον στρατηγό, προτείνοντας του να τον κάμουν ένα είδος «δικτάτορα» της Ελλάδας αλλά μάλλον προσέκρουσαν στην κατηγορηματική άρνηση του.

Κι εδώ φαίνεται να εμφανίζεται η βρετανική SOE και ο Ουϊνστον Τσώρτσιλ, που πιθανόν να έβλεπαν στον Πλαστήρα τον Έλληνα Ντε Γκωλ.

Στα μυστικά αρχεία της SOE [τα οποία κυκλοφόρησαν σχετικά πρόσφατα, μετά την άρση του απορρήτου] μπορούμε να βρούμε μία ογκώδη σειρά εγγράφων, στα οποία περιγράφονται οι προσπάθειες των Βρετανών να πείσουν τον Πλαστήρα να επιστρέψει στην Ελλάδα.

Όσα γράφω παρακάτω, στηρίζονται ακριβώς στα αρχεία της οργάνωσης και συγκεκριμένα στη μυστική αναφορά του Λεωνίδα Σαβίνου, του ανθρώπου δηλαδή που είχε αναλάβει τη φυγάδευση του Πλαστήρα από την κατεχόμενη Γαλλία και την ασφαλή μεταφορά του στο Λονδίνο.
Εξόν από τη συνταρακτική ιστορία κατασκοπείας, την οποία περιγράφει ο ίδιος ο Σαβίνος, στην αναφορά του προς το  SOE, περιγράφει με σαφήνεια τις απόψεις του στρατηγού, για πρόσωπα και γεγονότα της εποχής εκείνης.

Πρόκειται για ένα πολύτιμο ντοκουμέντο, που ρίχνει φως σε ζητήματα τα οποία μέχρι σήμερα δεν είχαν γίνει γνωστα…





2.Λεωνιδας Σαβίνος [Elvire]


Λεωνίδας Σαβίνος
Ο άνθρωπος που ανέλαβε να φυγαδεύσει τον στρατηγό Πλαστήρα, από την κατεχόμενη Γαλλία.


 Ο Λεωνίδας Σαβίνος [Leoni Savinos] είχε γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια στις αρχές του 20ουαιώνα και ανήκε σε εύπορη μεγαλοαστική οικογένεια Αιγυπτιωτών Ελλήνων. Σε ηλικία 18 ετών περίπου, μετέβη στη Νυρεμβέργη προκειμένου να σπουδάσει….

Εκεί φαίνεται ότι ερωτεύθηκε τη συμφοιτήτρια του Έμμυ Στίριους, μια Γερμανίδα κομμουνίστρια, η οποία πολύ πιθανόν να τον μύησε στην κομμουνιστική ιδεολογία. Όταν όμως ο πατέρας του έμαθε για τις ιδέες του γιου του, τον αποκλήρωσε.

Τότε ο Σαβίνος μεταγράφηκε σε πανεπιστήμιο του Βερολίνου, μάλλον εξαιτίας της οικονομικής δυσχέρειας στην οποία βρέθηκε. Στο Βερολίνο φαίνεται ότι βρήκε δουλειά και συνέχισε τις σπουδές του, δουλεύοντας παράλληλα.

Ένα ταξίδι στη σοβιετική Ρωσία, που πραγματοποιούν μαζί το ζευγάρι, πείθει τον Σαβίνο ότι ο υπαρκτός σοσιαλισμός, δεν μπορεί να δώσει λύσεις στα προβλήματα της Ευρώπης. Αντιθέτως, είναι πολύ πιθανόν, να κάμει τις ζωές των ανθρώπων, ακόμα χειρότερες από ότι ήσαν πριν.
Η διαφοροποίηση του όμως από τον κομμουνισμό, δεν είναι αρκετή για να τον κάμει να συμπαθήσει τον ανερχόμενο ναζισμό.
Ο Σαβίνος φαίνεται ότι, παρά την επιμονή της συντρόφου του στα λενινιστικά ιδεώδη, εξελίσσεται σε σοσιαλδημοκράτη και, βεβαίως, ένθερμο αντιναζιστή.

Στα τέλη του 1933, ο Σαβίνος μετακομίζει στο Παρίσι, όπου ανοίγει επιχείρηση εισαγωγών /εξαγωγών. Το 1936 έρχεται να τον βρει η Έμμυ, στη Γαλλική πρωτεύουσα, και έναν χρόνο μετά, το 1937, παντρεύονται.

Κατά πάσαν πιθανότητα οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες μαθαίνουν για τον Λεωνίδα Σαβίνο, μέσω γνωστών του προσώπων, όπως ο Μάριο Πράσινος,  που ήδη βρίσκονται σε επαφή με τους πράκτορες των Βρετανών.

Το 1940, μετά την ήττα της Γαλλίας και τη συνθηκολόγηση του στρατάρχη Πεταίν, φαίνεται ότι πράκτορες της SOE, προσεγγίζουν τον Σαβίνο, ο οποίος δέχεται να διακινδυνεύσει τη ζωή του, για τη νίκη των Βρετανών κατά του Χίτλερ.
Οι πρώτες αποστολές που αναλαμβάνει είναι η φυγάδευση Εγγλέζων αεροπόρων και στρατιωτών, που έχουν εγκλωβιστεί σε Γαλλικό έδαφος, μετά την εκκένωση της Δουνκέρκης.
Οι Άγγλοι φυγάδες μεταφέρονται μέσω του διαδρόμου των Πυρηναίων στο Γιβραλτάρ και από εκεί μεταβαίνουν στην πατρίδα τους.

Στις αναφορές της SOE διαβάζουμε ότι ο Σαβίνος τα καταφέρνει άριστα, σε όσες επιχειρήσεις συμμετείχε, αν και δεν μπορούν ακόμα να του έχουν τυφλή εμπιστοσύνη, λόγω της Γερμανικής καταγωγής της γυναίκας του.
Κάποια στιγμή όμως ο Σαβίνος συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς στο Παρίσι και μετά από μια σειρά συναρπαστικές περιπέτειες, που δεν είναι του παρόντος να αφηγηθούμε, η Έμμυ και ο Λεωνίδας καταφέρνουν να ξεφύγουν από τα νύχια της Γκεστάπο και να φτάσουν στην Αγγλία.

Το 1944 όταν πια έχει διαφανεί ότι ο πόλεμος θα λήξει με νίκη των Συμμάχων, ο Σαβίνος που στο μεταξύ έχει κερδίσει την απόλυτη εμπιστοσύνη των Βρετανών, ξαναστέλνεται πίσω στη Γαλλία, με αποστολή να φυγαδεύσει τον στρατηγό Πλαστήρα από την κατεχόμενη Γαλλία και να τον οδηγήσει στο Λονδίνο, ως χρυσή εφεδρεία για τα μεταπολεμικά σχέδια του Τσώρτσιλ.

Βέβαια, δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Σαβίνος και η SOE θα επιχειρούσαν να φυγαδεύσουν τον στρατηγό, οι δύο όμως προηγούμενες είχαν αποτύχει και  στο μεταξύ το κενό εξουσίας που αφήνανε με την αποχώρηση τους τα Γερμανικά στρατεύματα από τις κατεχόμενες χώρες, έπρεπε επειγόντως να καλυφθεί, με πολιτικά πρόσωπα της εμπιστοσύνης των Άγγλων.
Γι αυτό και μια νέα προσπάθεια να πειστεί ο Πλαστήρας να ξαναμπεί στα πολιτικά δρώμενα της Ελλάδας, ήταν απαραίτητη.

Απ την άλλη, ο Λεωνίδας Σαβίνος ήταν φίλος με τον Πλαστήρα, ο οποίος του είχε απόλυτη εμπιστοσύνη. Υπάρχουν ιδιόγραφες επιστολές του στρατηγού, που απευθύνονται στον Σαβίνο και αποδεικνύουν τη σταθερή φιλική τους σχέση.

Έτσι τα ηγετικά κλιμάκια της SOE, που στο μεταξύ φαίνεται ότι έχουν επιβεβαιώσει την αφοσίωση του Σαβίνου και του έχουν δώσει το κωδικό όνομα Elvire,  αποφασίζουν να του αναθέσουν την αποστολή.




Ο Λεωνίδας Σαβίνος φοιτητής στη Γερμανία


 Σε έγγραφο της 3ης Απριλίου του 1944 διαβάζουμε την αναφορά πράκτορα της οργάνωσης, που απευθύνεται σε αξιωματούχο του ΦορεϊνΌφις,
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει ο πράκτορας, τεκμαίρεται ότι ο Σαβίνος έχει επιστρέψει στην Αγγλία, μετά την αποτυχημένη απόπειρα του, να οδηγήσει τον Πλαστήρα στο Λονδίνο.
Ο Σαβίνος υποβάλλει μια λεπτομερέστατη αναφορά προς την SOE για την εξέλιξη της επιχείρησης, στην οποία συμπεριλαμβάνει και προσωπικές εξομολογήσεις του Πλαστήρα, για πρόσωπα και γεγονότα της εποχής.
Αυτήν ακριβώς την αναφορά, επισυνάπτει ο πράκτορας στο Φόρείν Όφις.

Σημειώνω ότι η αναφορά του Λεωνίδα Σαβίνουχήτανχαρακτηρισμένη ως “mostsecret” και αποχαρακτηρίστηκε το 2006.

Σήμερα τη φέρνουμε στο φως της ιστορίας, μεταφρασμένη στα Ελληνικά….



Ο Λεωνίδας Σαβίνος στις όχθες του Σηκουάνα

3. Φυγαδεύοντας τον μαύρο καβαλάρη [Η αναφορά του Λεωνίδα Σαβίνου προς τη SOE]

Most secret [Άκρωςαπόρρητον]
[Η αναφορά αυτή επισυνάπτεται στο έγγραφο της 3ης Απριλίου 1944, προς το Φόρείν Όφις]

Αναφορά Λεωνίδα Σαβίνου για την απόπειρα φυγάδευσης του στρατηγού Πλαστήρα

Έφτασα στη Λυών στις 9 Φεβρουαρίου αργά το βράδυ. Στις 13 Φεβρουαρίου ενημερώθηκα από ένα πρόσωπο που είχα συναντήσει στη Νίκαια, ότι ο στρατηγός αναχωρούσε για το Παρίσι.
Αποφάσισα να πάω στο Παρίσι και να τον περιμένω εκεί.

Ο στρατηγός έφτασε στις 17 του μηνός και έμεινε με την οικογένεια Εμπειρίκου. Στις 18 του έστειλα μήνυμα ενημερώνοντας τον για την αποστολή μου και ζητούσα την σύμφωνη γνώμη του, ώστε να προβώ στις απαραίτητες ενέργειες.
Η επιστολή ήταν γραμμένη με τέτοιον τρόπο ώστε να δημιουργείται η εντύπωση ότι ήμουν στο Λονδίνο.

Ο στρατηγός απάντησε στο μήνυμα μου, με τον παρακάτω τρόπο…

1.  Αποδέχεται την πρόσκληση.
2.  Η αναχώρηση του πρέπει να αναβληθεί για μία καλύτερη συγκυρία στο μέλλον ώστε να αποφευχθούν οι σχεδόν βέβαιες επιπτώσεις εναντίον των Εμπειρίκων, από τους Γερμανούς.
3.  Επανέλαβε την απόφαση του να μην συμμετέχει ενεργά στην πολιτική, μέχρι την απελευθέρωση της χώρας του.

Στις 21 Φεβρουαρίου είχα την πρώτη συνάντηση με τον στρατηγό.
Στο Παρίσι έμεινα συνολικά μία βδομάδα. Συναντηθήκαμε συνολικά 3 φορές και η κάθε μας συνάντηση κράτησε περίπου 2 με 3 ώρες. Από αυτές μας τις συναντήσεις, συγκέντρωσα τα παρακάτω στοιχεία/εντυπώσεις, για την κατάσταση.

Πρώτον: τα Γερμανικά μέτρα έναντι του στρατηγού και των Εμπειρίκων.

Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου Νοέμβρη η Γκεστάπο συνέλαβε τον κύριο και την κυρία Εμπειρίκου, υποβάλλοντας τους σε πολύωρες αυστηρές ανακρίσεις, σχετικά με τον στρατηγό, τις απόψεις του, τη στάση του απέναντι των Γερμανών, απέναντι των συμμάχων, και τις απόψεις του για τον Ράλλη και για την ελληνική κυβέρνηση του Καϊρου και για τις εν γένει σχέσεις του.

Οι Εμπειρίκοι κατηγορήθηκαν επισήμως ότι προσπαθούσαν να οργανώσουν τη φυγάδευση του και τέλος, υποχρεώθηκαν να υπογράψουν μία δήλωση, ότι ουδέποτε είχαν πρόθεση να τον βοηθήσουν να δραπετεύσει και ότι θα λογιζόντουσαν υπεύθυνοι, σε περίπτωση ενός τέτοιου συμβάντος.Ο κ. Εμπειρίκος, πιθανόν για να εφησυχάσει την Γκεστάπο, δήλωσε ότι λόγω της μακράς και στενής πολιτικής του συνεργασίας με τον στρατηγό, ο στρατηγός δεν είχε ποτέ μυστικά από αυτόν και ότι, αν σκόπευε να φύγει κρυφά από τη Γαλλία, θα ήταν ο πρώτος που θα το μάθαινε.Φαίνεται επίσης ότι ο Εμπειρίκος έδωσε μία επίσημη υπόσχεση στη Γκεστάπο, ότι θα εμπόδιζε τον στρατηγό να δραπετεύσει, αν κάποια στιγμή ο στρατηγός άλλαζε τις αποφάσεις του.

Την ίδια περίοδο που οι Εμπειρίκοι είχαν συλληφθεί στο Παρίσι, ο στρατηγός βρίσκονταν στη Νίκαια. Τότε διάφοροι Γερμανοί αξιωματούχοι  [ο πρόξενος, ο στρατηγός των ες-ες και διάφορα υψηλόβαθμα στελέχη του Γερμανικού υπουργείου εξωτερικών] τον πίεζαν να επιστρέψει στην Ελλάδα, με το επιχείρημα ότι έπρεπε να σώσει τη χώρα του, από τον μπολσεβικισμό.Στο τέλος Δεκεμβρίου δύο γκεσταπίτες τον ανέκριναν και του πρότειναν να μεταβεί στο Παρίσι.

Είναι πολύ πιθανόν τα έκτακτα μέτρα των Γερμανών, να οφείλονταν στα παρακάτω γεγονότα:

Α. Στο τέλος του Σεπτέμβρη [του 43] ο στρατηγός έμενε στο Παρίσι με τους Εμπειρίκους. Το ιταλικό μέτωπο έχει καταρρεύσει και τα μηνύματα που ελάμβανε ο στρατηγός, τόσο από την Ελλάδα, όσο και από τη Μέση Ανατολή, έδιναν την εντύπωση ότι η Ελλάδα μπορεί να απελευθερώνονταν σύντομα.
Ο στρατηγός έψαχνε να βρει τρόπο να φύγει από τη Γαλλία και ήλπιζε να είναι αυτό πιο εύκολο από το Νότο, γι’αυτό και γύρισε στη Νίκαια. Οι προσπάθειες του αποδείχτηκαν μάταιες.
Δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι οι Γερμανοί έμαθαν γι αυτές του τις απόπειρες.

Β. Είναι πέραν κάθε αμφιβολίας ότι οι Γερμανοί πρέπει να είχαν εκτενή γνώση της αλληλογραφίας του στρατηγού, τόσο με τον κ. Βεντηρη στην Ελβετία, όσο και με διάφορους φίλους του στη Μέση Ανατολή.
Είναι πλέον βέβαιο, ότι τουλάχιστον 2 σημαντικές επιστολές του Βεντήρη δεν έφτασαν ποτέ στον στρατηγό.
Σε αυτές τις επιστολές ο στρατηγός ενημερώνονταν ότι η ελληνική κυβέρνηση στο Κάιρο, τον προσκαλούσε να μεταβεί στην Αίγυπτο, για συναντήσεις, και ότι ο βασιλιάς δεν ήταν πλέον αντίθετος στο να συμβεί αυτό.
Ο στρατηγός μου έδειξε όλη του την αλληλογραφία και, με δεδομένο ότι αυτές οι επιστολές, είτε απευθύνονταν στον ίδιο, είτε σε φίλους του, η γερμανική λογοκρισία, πρέπει να είχε προσέξει τις ελαφρώς συγκαλυμμένες εκφράσεις αυτής της αλληλογραφίας.

Ενόσω βρισκόμουν στη Γαλλία και μόλις ο στρατηγός έφτασε στο Παρίσι, η Γερμανική αστυνομία προέβη σε καινούριες έρευνες στο σπίτι των Εμπειρίκων και ανέκρινε το προσωπικό σχετικά με τις κινήσεις του στρατηγού.
Λίγες ημέρες αργότερα, όλοι όσοι διέμεναν στο σπίτι του κ. Εμπειρίκου, έλαβαν από τη Γαλλική αστυνομία την εντολή να μην βγουν από τα όρια του διαμερίσματος του Σηκουάνα, χωρίς προηγουμένως να έχει ενημερωθεί η αστυνομία.
Ένας αξιωματικός των ες-ες συστήνει στον στρατηγό έναν άνδρα ονόματι Παλμήρη, περίφημο για την αχρειότητα του διεθνώς, που ανήκει τώρα πια στην υπηρεσία των Γερμανών.
Αυτός πρότεινε στον στρατηγό να βρει για λογαριασμό του τα απαραίτητα έγγραφα, για να διαφύγει, είτε στην Ισπανία, είτε στην Ελβετία. Ο  ρόλος του πρέπει να είναι, να ενημερώνει τους Γερμανούς, τόσο για τις προθέσεις, όσο και για τις κινήσεις του στρατηγού.

Επανειλημμένως οι Γερμανοί πρότειναν επισήμως στον στρατηγό [ειδικά μέσω του αξιωματικού των Ες-Ες Νόζεκ, καθώς και του Γερμανού προξένου] να επιστρέψει στην Ελλάδα και επέμεναν πολύ στην αναγκαιότητα της παρουσίας του, για το καλό της χώρας του. 
Ο στρατηγός όμως αρνιόταν κατηγορηματικά να επιστρέψει στην Ελλάδα, όσο παρέμεναν εκεί τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής.




Ο Πλαστήρας μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα

Δεύτερον: Η στάση του στρατηγού απέναντι στην πρόσκληση να φύγει από τη Γαλλία

Ο στρατηγός είναι διατεθειμένος να μεταβεί σε συμμαχικό έδαφος. Όμως κάτω από τις παρούσες συγκυρίες είναι πεπεισμένος ότι ολόκληρη η οικογένεια Εμπειρίκου απειλείται από τα αντίποινα των Γερμανών, εάν δραπετεύσει τώρα.
Θεωρεί ότι είναι ενάντια στην τιμή του να παραδώσει τους καλύτερους του φίλους στην Γκεστάπο.
Μου ζήτησε να υπογραμμίσω στις βρετανικές αρχές ότι ο κ. Τσουδερός φέρει βαριά ευθύνη, για το ότι δεν μπόρεσε να φύγει νόμιμα από τη Γαλλία, τόσο το 41, όσο και το 42.
Συνέπεια της παρούσας κατάστασης και με δεδομένο ότι η άμεση παρουσία του σε συμμαχικό έδαφος δεν είναι απαραίτητη για την Ελλάδα, δεν είναι διατεθειμένος να πάρει οποιαδήποτε απόφαση, χωρίς τη συναίνεση του κ. και της κ. Εμπειρίκου.
Πρέπει να βρεθεί μία λύση, που θα ικανοποιεί τους Εμπειρίκους.

Είχα διάφορες συζητήσεις με την κ. Εμπειρίκου και πρότεινα τα παρακάτω… 
Α. Να φύγει άμεσα ο στρατηγός για μία άλλη Γαλλική πόλη και να αφήσει να εννοηθεί ότι οι σχέσεις του με τους Εμπειρίκους, είναι πλέον πολύ κακές.
Αυτή η πρόταση απορρίφθηκε από τους Εμπειρίκους ως μη ικανοποιητική.
Β. Ο στρατηγός  να προσπαθήσει να βγάλει μία νόμιμη άδεια εξόδου από το Γαλλικό έδαφος, ώστε να μεταβεί στην Ελβετία, προφασιζόμενος λόγους υγείας. Από εκεί θα μπορούσε πλέον να  οργανωθεί η απόδραση του.
Οι απαραίτητες ενέργειες έγιναν προς αυτή την κατεύθυνση, με τη βοήθεια του Σουηδού προξένου στο Παρίσι, αλλά χωρίς επιτυχία. Οι Γερμανοί αρνήθηκαν στον στρατηγό να φύγει από τη Γαλλία.
Γ. Η Τρίτη λύση θα ήταν η απόδραση ολόκληρης της οικογένειας Εμπειρίκου.

Η οικογένεια αποτελείται από 4 πρόσωπα: ο κ. Λεωνίδας Εμπειρίκος [70 ετών και με πολύ εύθραυστη υγεία] η κ. Μάρω Εμπειρίκου [πολύ νεότερη από τον σύζυγο της και αρκετά ικανή να κάνει το ταξίδι] η μις Τζανέτο, κόρη της κ. Εμπειρίκου [25 ετών και σε καλή φυσική κατάσταση] και ο Λέο Εμπειρίκος [ένα αγόρι 12 ετών, επίσης σε καλή φυσική κατάσταση]
Η πρόταση έγινε αποδεκτή από όλους, ως η μόνη λύση για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση.

Κατά τη γνώμη μου η διαφυγή της οικογένειας και του στρατηγού, είναι εφικτή.
Παρ’ όλα ταύτα, η αλήθεια είναι ότι πρέπει να γίνουν ειδικές προετοιμασίες και γι αυτό το λόγο αποφάσισα να γυρίσω πίσω, αντί να σας ενημερώσω τηλεγραφικώς, για όλες τις ιδιαιτερότητες.

Τρίτον: Η πολιτική στάση του στρατηγού

Α. Σχετικά με την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση και τον βασιλιά

Ο στρατηγός ζήτησε να ενημερώσω εκ μέρους του τη βρετανική κυβέρνηση ότι είναι αποφασισμένος να μην συμμετάσχει στην πολιτική, μέχρι η χώρα του να ελευθερωθεί.
Θεωρεί ότι η παρούσα κυβέρνηση εν εξορία καθώς και ο βασιλιάς νομιμοποιούνται να απολαμβάνουν την αναγνώριση των συμμάχων, ως οι μοναδικές αρμόδιες αρχές για τα ελληνικά θέματα, μέχρι η χώρα να ελευθερωθεί και να μπορούν οι πολίτες της να εκφράσουν ελεύθερα τη θέληση τους.
Από την άλλη όμως έχει τη πρόθεση να επιστρέψει στην Ελλάδα, αμέσως μόλις λάβει τέλος η Γερμανική κατοχή, έστω και σε ένα μέρος της χώρας.
Στη συνέχεια θα προτείνει μία πολύ ευρεία πολιτική συνεργασία, που θα περιλαμβάνει όλα τα δημοκρατικά κόμματα και οργανισμούς [ακόμα και τους κομμουνιστές] και θα προετοιμάσει τις εκλογές, με βάση ένα κοινό πρόγραμμα.
Ο στρατηγός δεν εγκρίνει την άποψη ότι ο βασιλιάς θα πρέπει να επιστρέψει στην Ελλάδα μόνον αφού γίνει δημοψήφισμα και αυτή του τη γνώμη,  την έχει κάνει γνωστή στους περισσότερους φίλους του στην Ελλάδα.

Β. Σχετικά με τις αντιστασιακές οργανώσεις στην κατεχόμενη Ελλάδα

Ο στρατηγός κατηγορεί αυστηρά τη θέση και επιλογή του συνταγματάρχη Ζέρβα, ως αρχηγό μιας εθνικής αντιστασιακής οργάνωσης. Τον στενοχωρείβαθιά ότι είναι ο συνταγματάρχηςΖέρβας, ο οποίος χαίρει της εμπιστοσύνης της Μ. Βρετανίας και των συμμάχων.
Κατά τη γνώμη του και ενώ θεωρεί ότι σε κάποιο βαθμό, ο Ζέρβας είναι ένας ικανός αξιωματικός, δεν έχει ούτε το ηθικό αλλά ούτε και το στρατιωτικό ανάστημα, που είναι απαραίτητα για να θεωρηθεί γενικά ένας αποδεκτός εθνικός ηγέτης.
Αυτό είναι κατά τη γνώμη του ο λόγος, που οι ικανότεροι και καλύτεροι αξιωματικοί στην Ελλάδα, προτίμησαν να συνταχθούν με τις αριστερές οργανώσεις.
Ο συνταγματάρχηςΖέρβαςέγραψε στον στρατηγό στο τέλος του 1941, ζητώντας του να είναι ο εκπρόσωπος  του, στην Ελλάδα. Ο στρατηγός δεν απάντησε ποτέ σε αυτό το γράμμα.
Αντιθέτως ουδέποτε επέτρεψε στον Ζέρβα, στον ΕΔΕΣ ή και σε οποιονδήποτε άλλον, να πράττει για λογαριασμό του.


Σε ότι αφορά το ΕΑΜ, ο στρατηγός μου δήλωσε ότι δεν δίνει καμία σημασία στον λεγόμενο «μπολσεβιστικό κίνδυνο».  Θεωρεί ότι πρόκειται, είτε για γερμανική προπαγάνδα, είτε για επαναφορά του ευρέως διαδεδομένου σλόγκαν της μεταξικής δικτατορίας [προφανώς για να ενισχύσει τους μεταξικούς ως απειλή από εξωτερικόεχθρό]
Ο στρατηγός είναι πεπεισμένος ότι η Ελλάδα μετά την απελευθέρωση θα χρειάζεται επειγόντως μεγάλες και βαθιές μεταρρυθμίσεις, τόσο κοινωνικές, όσο και οικονομικές και πιστεύει ότι ακόμα και τα πιο αριστερά κόμματα/οργανισμοί θα συνεργαστούν για ένα θετικό δημοκρατικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης.
Πιστεύει ότι ο εξτρεμισμός που εκπέμπει ο ΕΑΜ τώρα, οφείλεται στην έλλειψη εμπιστοσύνης του μεγαλύτερου μέρους του λαού, τόσο στην παρούσα εξόριστη κυβέρνηση, όσο και στους εν Ελλάδι ηγέτες, καθώς και στον φόβο να δουν, μετά την απελευθέρωση, την αποκατάσταση της δικτατορίας.

Ο στρατηγός έχει σε μεγάληεκτίμηση τον συνταγματάρχηΜπακιρτζή, τόσο ως στρατιωτικό, όσο και ως πολιτικό ηγέτη, που σίγουρα θα έχει σημαντική επιρροή στο αντιστασιακό κίνημα.

Γ. Σχετικά με τα παλαιά πολιτικά κόμματα και τους ηγέτες του 

Σε γενικές γραμμές ο στρατηγός εξέφρασε τη δυσαρέσκεια του, για σχεδόν όλους τους ηγέτες του παλιού πολιτικού συστήματος, ειδικά για το βενιζελικό κόμμα. Με ενημέρωσε ότι ο Σοφοκλής Βενιζέλος, του ζήτησε την άδεια του, για να τον εκπροσωπήσει αλλά ο στρατηγός αρνήθηκε.

Ο Ράλλης επανειλημμένως προσκάλεσε τον στρατηγό να έρθει στην Ελλάδα. Η τελευταία προσπάθεια έγινε ενώ  εγώ βρισκόμουν στη Γαλλία, μέσω ενός τραυματισμένου Έλληνα αξιωματικού, ονόματι Εμμανουηλίδη, ο οποίος είχε έρθει στο Παρίσι για θεραπεία.
Ο αξιωματικός δήλωσε ότι είχε οδηγίες από τον Ράλλη και άλλους, να δει τον στρατηγό. Περιέγραψε την κατάσταση στην Ελλάδα ως καταστροφική. Επέμενε ότι ο στρατηγός πρέπει να γυρίσει άμεσα στην Ελλάδα, διότι είναι ο μόνος άνθρωπος «που μπορεί να σώσει την Ελλάδα από τον μπολσεβικισμό και τους ληστές του ΕΑΜ».

Επιπλέον, ενημέρωσε τον στρατηγό ότι ο ΕΔΕΣ τον περιμένει και ότι θα μπορέσει, εάν επιστρέψει στην Ελλάδα, να ηγηθεί άμεσα όχι μόνο των στρατιωτικών δυνάμεων του ΕΔΕΣ και του συνταγματάρχη Ζέρβα αλλά και των σωμάτων ασφαλείας του Ντερτιλή

Από τις πληροφορίες που έδωσε στον στρατηγό φαίνεται ότι ο ΕΔΕΣ θεωρεί τα τάγματα ασφαλείας του Ντερτιλή συμμάχους του.
Αυτός ο αξιωματικός υποστήριξε ότι χάρις στις δυνάμεις του Ντερτιλή, ασφάλεια και τάξη έχουν αποκατασταθεί, σε πολλές περιοχές που είχαν καταστραφεί από τους ΕΛΑΣιτες.
Επίσης διαβεβαίωσε τον στρατηγό ότι ο Ντερτιλής και οι δυνάμεις του έχουν δημοκρατικούς σκοπούς και αντιτίθενται στην επιστροφή της μοναρχίας στην Ελλάδα.

Την ίδια περίοδο ο στρατηγός έλαβε μέσω ενός Γερμανού αξιωματικού που ταξίδεψε από την Ελλάδα στη Γαλλία, μία επιστολή του στρατηγού Γονατά, η οποία είχε σταλεί στον Λεωνίδα Εμπειρίκο, από έναν από τους γιους του στην Ελλάδα.
Ο στρατηγός μου έδειξε αυτή την επιστολή. Ο Γονατάς φαινότανε πολύ καταβεβλημένος εξαιτίας των τελευταίων εξελίξεων στο ΕΑΜ. Ενημέρωνε τον στρατηγό ότι πολλοί από τους πολιτικούς τους φίλους, ήταν δυσαρεστημένοι με τον Ζέρβα και τον ΕΔΕΣ. Ο ΕΔΕΣ δεν ήταν διόλου δημοφιλής εξαιτίας των σχέσεων του με τον Ντερτιλή. Ο Γονατάς θεωρούσε την κατάσταση σοβαρή και κρίσιμη και επεσήμανε ότι τόσο ο Ράλλης, όσο και οι Γερμανοί ήθελαν την  επιστροφή του στρατηγού στην Ελλάδα. Ο ίδιος δεν ήθελε να αναλάβει την ευθύνη να τον πείσει να επιστρέψει και ότι αυτή η απόφαση θα έπρεπε να είναι αποκλειστικά και μόνο δική του.
Η εντύπωση που μου δημιουργούσε η επιστολή, ήταν ότι είχε γραφτεί ή υπό την πίεση των Γερμανών, είτε υπό την πίεση του φόβου του ΕΑΜ.

Είδα τον στρατηγό στις 24 Μαρτίου στο δάσος της Βουλώνης και κουβεντιάσαμε για δύο ώρες.






Ο Λεωνίδας Σαβίνος και η γυναίκα του Έμμυ Στίριους, στις όχθες του Σηκουάνα, πριν τον πόλεμο


Ο στρατηγός Πλαστήρας και ο Λεωνίδας Σαβίνος, μετά τον πόλεμο

Μυρτώ Σαβίνου   

Η Μυρτώ Σαβίνου γεννήθηκε στην Αθήνα αλλά πέρασε το μεγαλύτερο κομμάτι της νεότητας της, μεταξύ Αγγλίας και Ελβετίας.
Αναζητώντας τα ίχνη του θετού της πατέρα Λεωνίδα Σαβίνου, ανακάλυψε μία εκπληκτική σειρά μυστικών αρχείων της Βρετανικής ΣΟΕ, τα οποία μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα, ήταν χαρακτηρισμένα ως απόρρητα. Μετά τον αποχαρακτηρισμό τους και την ελεύθερη κυκλοφορία τους, ήρθαν στα χέρια της, τουλάχιστον στον βαθμό που αφορούσαν τη δράση του Λεωνίδα Σαβίνου.


Μέσα από αυτά τα αρχεία, αναδύονται ανεκτίμητες πληροφορίες για τη ζωή και τη δράση σημαντικών πρωταγωνιστών της εποχής του Β΄ παγκοσμίου πολέμου.


Η συγγραφέας του άρθρου κ. Μυρτώ Σαβίνου




Δεν υπάρχουν σχόλια:

ΣΗΜΕΙΩΣΗ - ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨΗ.

Tα θέματα που αναρτούμε δεν σημαίνει πως συμφωνούμε σε όλα .
Μας στέλνονται απο διάφορα σαιτ μπλογκ και αναγνώστες.
Η ελεύθερη σκέψη απο το 2010 έχει παραμείνει στη μπλογκόσφαιρα αταμπέλωτη και ανεξάρτητη χωρίς κλίση σε κάποιο πολιτικό κόμμα και έτσι θα συνεχίσει .
Θα παρακαλούσαμε στα σχόλια να μη γράφετε με Greeklish .